THỜI ĐÀM (I): DẤN THÂN

Trong nhiều cuộc bàn tròn văn chương, những người trong cuộc hay đặt câu hỏi: “Tại sao văn học Việt Nam không có tác phẩm có tính nghệ thuật cao hoặc tác phẩm ăn khách?” Lí giải thì đã có nhiều nguyên nhân đã được mổ xẻ nhưng có một nguyên nhân ít người đề cập đó là tính dấn thân trong sáng tạo của nhà văn Việt Nam kém hơn so với đồng nghiệp nước ngoài.

Văn chương hay bất cứ công việc nào khác, nếu muốn có thành tựu để đời nhất thiết cần phải có niềm say mê và dành nhiều thời gian cho công việc lao động. Sự lao động trong văn chương không chỉ có mỗi thao tác viết, trước khi viết phải tích lũy lượng kiến thức khổng lồ để động bút thì dễ dàng như cá bơi trong nước như Dan Brown tác giả tiểu thuyết khoa học tôn giáo bán chạy bởi ông là “mọt sách” ngấu nghiến sách sử, sách nghiên cứu tôn giáo khó nhằn. Nhà văn đã dấn thân vào sáng tạo ít khi tham gia những hoạt động chính trị, kinh doanh… mất thì giờ. Chuyện này có thể gói gọn qua câu nói của nhà văn Nguyễn Quang Sáng: “Viết văn không tập trung là thua”. Vậy nên, các nhà văn chỉ cần tìm một nghề để kiếm sống, lắm khi chẳng liên quan gì đến văn chương như M. V. Llosa (Nobel văn học 2010) có thời làm phóng viên thể thao.

Viết văn không chỉ có chuyện thiệt thòi về vật chất mà đôi khi rất nguy hiểm đến bản thân. Sự dấn thân cho văn chương của một số nhà văn đã vượt qua giới hạn thông thường. Marcel Proust mắc bệnh hen suyễn nhưng vẫn muốn đạt đến sự bất tử nhờ viết văn. Hơn chục năm ông đã viết hàng ngàn trang của tiểu thuyết vĩ đại nhất nước Pháp và có lẽ là của cả thế giới Đi tìm thời gian đã mất. Người ta kể rằng: M. Proust đã kịp sửa lại những trang viết cuối cùng vài giờ trước khi qua đời. Một số nhà văn khác đích thực là thánh tử vì đạo như vào năm 1937, F. G. Lorca (Tây Ban Nha), A. Gramcsi (I-ta-li-a) bị bọn phát xít thủ tiêu vì dám viết thơ văn ca ngợi sự tự do, chống chế độ phát xít. Còn trường hợp ngồi tù hàng chục năm như nhà thơ Nadim Hitmet (Thổ Nhĩ Kỳ) thì đầy rẫy. Vì sự sáng tạo văn chương, xem cái chết nhẹ như lông hồng, dễ hiểu vì sao nhà văn thường xa lạ với những điều bình thường trong cuộc sống gia đình như chuyện ly hôn, sống độc thân… Nhưng với những nhà văn, những “tai nạn” trong đời sống lại là động lực cho nghiệp viết y như điển tích “tái ông thất mã”.

Trên văn đàn Việt đôi khi có nhiều chuyện ngược đời, không ít người còn lấy văn chương làm phương tiện cho những mục đích phi nghệ thuật. Những cây bút trẻ mắc bệnh “sốt ruột nổi tiếng” hay viết tràn, mỗi năm mỗi cuốn để có tiếng nhà tài năng trẻ có thể vượt mặt số đầu sách với cụ Tô Hoài. Vài cây bút khác chẳng còn xuân xanh, viết vài tác phẩm để có tiếng là nhà văn và dùng các danh xưng đó để hù dọa người khác. Nước mình chuộng học vấn, chữ nghĩa nên nghe tiếng người này là nhà văn, người nọ là hội viên hội nhà văn, hoặc là hay xuất hiện trên ti-vi thì phục lắm. Nhưng tài năng, đẳng cấp của nhà văn không phải là việc tham gia hoạt động xã hội “cờ, đèn, kèn, trống” mà nằm trong câu nói cũ nhưng mãi đúng đó là “Nhà văn tồn tại ở tác phẩm”. Danh xưng, giải thưởng chỉ có tính tương đối, cái còn lại mãi là nằm ở trong văn bản những gì mà nhà văn đã, đang và sẽ viết ra.

Thời kháng chiến chống Pháp và Mỹ, nhiều nhà văn đã dấn thân vào cuộc chiến. Không phải tất cả những nhà văn hi sinh trong chiến tranh đều để lại tác phẩm lớn như Nam Cao, Nguyễn Thi, Lê Anh Xuân… nhưng nếu không dấn thân vào khói lửa, họ sẽ không thể viết được ở thời đại của mình. Ở thời buổi toàn cầu hóa, thách thức của nghề văn là: làm sao viết văn có tính nghệ thuật cao, tạo được dư luận chú ý trong thời buổi văn học bị lép vé so với các phương tiện giải trí khác? Sự dấn thân sẽ nằm ở giữ vững niềm tin: kiên trì cho mục đích sáng tạo, dù gặp trở ngại nào cũng không chuyển hướng.

Các nhà văn lớn ở bất cứ đâu và bất cứ thời đại nào khi viết văn cũng xuất phát sự vô tư, trong trẻo kì lạ. Họ viết về những điều ám ảnh, những niềm tin về những điều tốt đẹp về con người. Ngoài tài năng trời cho và kiến văn thông kim bác cổ, điều mà nhà văn lớn nào cũng có đó là sự dấn thân, hiến mình cho công việc sáng tạo mà không quan tâm sẽ được và mất gì. Được viết và còn viết được với nhà văn là một điều hạnh phúc.

Đòi hỏi điều gì hơn đồng nghĩ với sự tham lam!

HÀM ĐAN

TRƯỚC GIỜ KHAI MẠC ASIAD16 QUẢNG CHÂU 2010: CHUẨN BỊ HOÀN HẢO

Đại hội Thể thao châu Á lần thứ 16 (ASIAD 16) sẽ thu hút 11.700 vận động viên đến từ 45 quốc gia và vùng lãnh thổ để tranh 476 bộ huy chương. Với một số lượng vận động viên đông đảo như trên dễ hình dung số lượng khồng lồ cơ sở hạ tầng phục vụ thi đấu bao gồm: 53 nhà thi đấu, 17 nhà huấn luyện độc lập, hình thành bố cục 5 khu nhà thi đấu lớn đa trung tâm, đa chức năng, đồng thời lan toả tới 10 quận trung tâm, 2 thành phố cấp huyện của Quảng Châu và 3 khu vực thi đấu khác như Phật Sơn, Đông Quản và Sán Vĩ. Về quy mô tổ chức có thể xem ASIAD 16 là kì đại hội lớn nhất từ trước đến nay với những công trình hiện đại, hoành tráng.

Công trình quan trọng nhất của ASIAD 16 là SVĐ Olympic Quảng Châu, nơi diễn ra tranh tài ở nhiều nội dung nhất của cả đại hội nhất là môn thể thao “nữ hoàng”: điền kinh. Sân đa năng có sức chứa 80.000 chỗ ngồi này cũng sẽ là nơi tổ chức trận chung kết môn bóng đá nam vào ngày 25-11 tới.

Cung Thể thao trung tâm là một trong những biểu tượng của Đại hội. Bao trùm trên diện tích 100.000 m2. đây được coi là nhà thi đấu đa năng lớn nhất từ trước tới nay với sức chứa 18.000 người. Tại đây sẽ diễn ra các nội dung của các môn thể dục nhịp điệu, billiard snooker.

Nhà thi đấu Nansha là một trong số những sân thể thao đặc biệt nhất của đại hội. Với đường kính 30.236 m2 và thiết kế mái vòm hết sức độc đáo đây sẽ là nơi tranh tài cho 17 bộ huy chương của 2 bộ môn Wushu và Kabaddi trước 8.000 khán giả.

Một công trình khác cần phải nhắc đến là nhà thi đấu thể dục Quảng Châu. Nhà thi đấu có sức chứa 10.000 người sẽ là nơi tranh tài của các môn bóng như bóng bàn, bóng rổ…

Ngoài các công trình thi đấu, các công trình phục vụ cho ASIAD 16 cũng được đánh giá là đạt chất lượng quốc tế với tên gọi chung là “Thị trấn ASIAD GAMES”. Thị trấn ASIAD GAMES được xây dựng trên tổng diện tích 2,73 km2, trong đó có trung tâm báo chí chính (MMC) và làng báo chí (MV) đón khoảng 10.000 phóng viên viết, phóng viên ảnh và truyền hình đã đăng ký đến Quảng Châu thông tin về đại hội. Làng quan chức (OV) với 49 tòa nhà đáp ứng chổ ở cho khoảng hơn 10.000 vận động viên và các quan chức. Làng vận động viên không chỉ đáp ứng các tiện nghi tốt nhất mà còn là nơi khuyến khích, giới thiệu các sự kiện giao lưu văn hóa giữa các nước tham dự.

Theo thông tin của ban tổ chức, mọi nhà thi đấu và các công trình phục vụ cho ASIAD 16 đã sẵn sàng cho nửa tháng tranh tại của đại hội. Như vậy, những người lưu tâm tới ASIAD 16 hoàn tâm yên tâm về một kì Đại hội đã có những yếu tố thành công từ công tác chuẩn bị.

Gần ngày khai mạc ASIAD 16, vấn đề mà nhiều người quan tâm đương nhiên là Lễ khai mạc của nước chủ nhà. Đạo diễn lễ khai mạc ASIAD 16 chính là đạo diễn tài danh Trương Nghệ Mưu-người đạo diễn Lễ khai mạc Olympic Bắc Kinh 2008. Mới đây, kênh truyền hình CCTV 9 (CCTV News) đã công bố đoạn video về công tác chuẩn bị lễ khia mạc với lời hứa hẹn sẽ cực kì hoành tráng. Theo kịch bản, lễ khai mạc sẽ trải dài từ quảng trường Haixinsha trên đảo Haizhu và dòng Châu Giang với màn kết hợp ấn tượng giữa hiệu ứng ánh sáng và sân khấu nuớc. Kịch bản Lễ khai mạc vừa tôn vinh văn hóa Quảng Châu-điểm xuất phát của “con đường tơ lụa” trên biển; đồng thời có những nét hiện đại với màn nhào lộn, đu dây đẹp mắt. Một điểm nhấn quan trọng là màn biểu diễn của 1.600 võ sư Thiếu Lâm Hồ Nam ở phần cuối chương trình với màn xếp cao 78 m. Lễ khai mạc bắt đầu từ 20 giờ Quảng Châu (19 giờ VN) ngày 12-11.

HÀM ĐAN

PHIM TRUYỀN HÌNH "BÍ THƯ TỈNH ỦY": BÀI HỌC CHÍNH TRỊ BẰNG HÌNH TƯỢNG NGHỆ THUẬT

Nhân vật chính Hoàng Kim trong bộ phim truyền hình Bí thư tỉnh ủy vốn lấy nguyên mẫu của nguyên Bí thư tỉnh ủy Vĩnh Phú (cũ) Kim Ngọc (1917-1979)-người tổ chức “khoán chui” nổi tiếng ở thập niên 1970. Vì thế, ngay từ khi chưa lên sóng, bộ phim đã nhận được sự quan tâm của dư luận. Giờ đây, khi bộ phim đã trình chiếu gần 20 tập phim, đã có nhiều phản hồi ngược nhau: người khen hết sức, kẻ chê không tiếc lời. Chuyện khen chê là lẽ thường, nhưng đằng sau lời khen chê có thực sự khách quan và có nhìn dưới góc nhìn thuần túy vị nghệ thuật?

Lực bất tòng tâm

Những lời chê của khán giả tập trung vào vấn đề tạo dựng bối cảnh của phim chưa giống với thực tế nông thôn miền Bắc thập niên 1970, dễ thấy nhất là quần áo. Nhiều người thốt lên: “Sao mà quần áo bần nông mới vậy nhỉ?”. Quần áo trong phim là do bộ phận thiết kế trang phục đảm trách; và lĩnh vực này chưa phải bao giờ là thế mạnh của điện ảnh nước nhà, rõ nhấtlà ở phim lịch sử như: Lục Vân Tiên, Tây Sơn hào kiệt, Ngọn nến hoàng cung… Có lẽ ít người biết đã có tới hơn 5.000 bộ trang phục cho tất cả diễn viên suốt 50 tập phim; rõ ràng, đã là một nỗ lực phi thường. Nếu khán giả cứ kiểu xem phim truyền hình dài dằng dặc mà bắt bẻ tiểu tiết như xem phim truyện nhựa thì chẳng thể nào có phim Việt Nam để chiếu hàng ngày trên ti-vi.

Nói điều này, không phải là “bênh” đoàn làm phim Bí thư tỉnh ủy mà thực tế bất cứ đoàn làm phim hiện nay cũng sẽ phải trải qua tâm trạng “lực bất tòng tâm” như đạo diễn Quốc Trọng từng trải qua khi làm phim Bí thư tỉnh ủy. Bởi lẽ điện ảnh Việt Nam chưa phải là một nền điện ảnh chuyên nghiệp nên các bộ phim chưa thể ngang bằng các nước khác. Với phim truyền hình, vai trò của trường quay tiến độ làm phim sẽ nhanh và đỡ tốn kém hơn. Dựng một trường quay với bối cảnh là nông thôn miền Bắc cách đây vài chục năm là đơn giản nhất so với các thời kỳ khác, vậy mà cũng không có. Dù bộ phận đạo cụ của phim Bí thư tỉnh ủy có nỗ lực tối đa cũng không làm sao ưng ý, nông thôn hôm nay đâu còn giống ngày xưa!

Một điều nữa khiến khán giả chê bộ phim là diễn xuất của diễn viên chưa “nhuyễn”. Quả là sự gấp rút thời gian cộng với những nhân vật quá khứ khiến diễn xuất diễn viên người đời nay có phần gượng gạo; có khi, hơi cường điệu như các nhân vật lãnh đạo tỉnh ủy trong phim hơi suồng sã trong cử chỉ và lời nói như xưng hô “tớ”, “cậu” trong cuộc họp nghiêm túc. Nếu so sánh diễn xuất của diễn viên Dũng Nhi vai bí thư Hoàng Kim thời bao cấp so với vai diễn ông thứ trưởng Cao Đức Cẩm trong phim Chạy án thời kinh tế thị trường thì không có bước chuyển biến nào trong cách biển hiện để làm hiện thân ông bí thư tỉnh ủy.

Một nguyên nhân khác khiến bộ phim hẳn sẽ không thành công trọn vẹn đó là hiệu quả tuyên truyền bởi chính là đề tài của phim. Người xem phim này chủ yếu là những người trung niên, muốn ôn lại kỷ niệm xưa. Phản hồi từ giới trẻ trên dưới 20 quá ít, họ có nhiều phim hợp lứa tuổi để xem, không lẽ phí thời giờ xem phim chính luận kể chuyện… thời xa vắng.

Một nén tâm hương

Những hạn chế của bộ phim ngay từ đầu đoàn làm phim đã biết trước. Thậm chí những khó khăn khi hình thành dự án làm phim cũng đã được tính đến như đạo diễn Quốc Trọng tâm sự: “Chưa bộ phim nào vất vả như Bí thư tỉnh ủy”.

Bản thân đoàn làm phim không có kì vọng lớn lao về tính nghệ thuật trong phim và có lượng người xem lớn để “hút” quảng cáo. Nếu có kì vọng, về khía cạnh chuyên môn, ông Trần Đăng Tuấn (Phó Tổng Giám đốc Đài truyền hình Việt Nam) lạc quan cho rằng: “Bí thư tỉnh ủy là bộ phim chính luận dài nhất mà VFC (Trung tâm sản xuất phim truyền hình Việt Nam) sản xuất. Bộ phim sẽ mở ra cơ hội chấm dứt thời kỳ xem phim lịch sử nước ngoài”.

Song, mục tiêu mà đoàn làm phim mong mỏi có thể gói gọn qua lời nhắn nhủ của nhà văn Vân Thảo-người viết kịch bản của bộ phim: “Bộ phim không chỉ tái hiện một giai đoạn lịch sử mà lấy chuyện xưa để nói nay. Có một bộ phận lãnh đạo xa rời dân, không hành động vì lợi ích nhân dân. Bộ phim là một bài học chính trị bằng hình tượng nghệ thuật để những người có chức trách soi xét lại bản thân”. Nếu mục đích của bộ phim chính luận như trên thì gần 20 tập phim đã khắc họa được một nhà chính khách đặt lợi ích nhân dân lên trên hết. Và sẽ là thiếu sót nếu không nhắc đến chính nguyên mẫu ông Kim Ngọc. Nhà văn, nhà biên kịch Phạm Ngọc Tiến : “Trong quá trình làm phim, chúng tôi đến mộ cụ Kim Ngọc nhiều lần. Mong cụ phù hộ cho đoàn làm phim và phù hộ đất nước có được nhiều người tài đức như cụ. Bộ phim này như là nén tâm hương gửi đến một con người suốt đời vì dân, vì nước”.

Đành rằng, ý định của đoàn làm phim là tốt đẹp. Song, nếu cứ quan niệm một bộ phim chỉ tuyên truyền một bài học lịch sử một cách trực tiếp mà không chú ý cách thức biểu đạt phù hợp, có tính nghệ thuật thì vô hình trung điện ảnh lại quay về thời kỳ là phương tiện cho tuyên truyền. Khi đó, những luận điểm cần tuyên truyền sẽ khô khan, trở thành bài giáo huấn suông, kết quả phản tuyên truyền khi chẳng ai đoái hoài đến.

HÀM ĐAN

"THAI NGHÉN" LÀN SÓNG MỚI

Nếu nhìn vào danh sách 10 tay vợt nữ hàng đầu thế giới của WTA (Hiệp hội quần vợt nữ) cho đến ngày 1-11 năm nay, có thể nhận ra những ngôi sao kì cựu vẫn đang đứng vị trí “chiếu trên” như: hai chị em nhà Uy-li-am, Kim Craix-tơ, Ê-lê-na Đê-men-ti-ê-va... Song, Top 10 cũng đã xướng tên những vận động viên mới chỉ cập kê tuổi 20 như: Ca-rô-lin Vô-ni-ắc-ki (20 tuổi), Víc-to-ri-a A-da-ren-ka (19 tuổi)... Đặc biệt, tay vợt người Đan Mạch C. Vô-ni-ắc-ki đang là đương kim vô địch thế giới với số điểm 8.035 điểm bỏ xa người thứ 2 là Ve-ra Vô-na-rê-va gần 2.000 điểm.

Chuyện thành danh khi đang ở độ tuổi cắp sách tới trường trong làng banh nỉ chẳng có gì mới. Xưa, Mắc-ti-na Hin-gít từng dành 3 trong tổng số 4 giải Grand Slam của năm 1997 khi mới tròn 17 tuổi. Điểm đáng nói ở bảng danh sách xếp hạng mới nhất của WTA mang trong mình một dự báo về sự ra đời trong tương lai gần của một làn sóng mới các tay vợt nữ. Nhìn sang các tay vợt nam, sự thay thế đã diễn ra sớm hơn khi những tên tuổi trẻ trung như An-đi Mu-rây đã làm người ta quên đi những cái tên từng vang bóng như An-đi Rốt-đích.

Sự thành công trong tương lai của những tay vợt nữ trẻ có một nguyên nhân khách quan là hầu hết các tay vợt hàng đầu hiện nay đều sắp sủa bước sang bên kia sườn dốc của sự nghiệp. Nếu không may bị chấn thương hành hạ như M. Hin-gít năm nào, đời vận động viên đã ngắn ngủi, lại càng ngắn hơn. Điển hình như chị em nhà Uy-li-am; tuy năm nay, cô em Sê-rê-na đã giành cú đúp ở Giải Wimbledon và Giải Úc mở rộng nhưng đó chỉ là khoảng khắc thăng hoa nhờ điểm rơi phong độ. Nếu nhìn suốt năm qua, phong độ của hai tay vợt tuổi 30 đã không còn mạnh mẽ như trước, đặc biệt là cô chị Vê-nớt. Nếu gặp những đối thủ bản lĩnh, có lối chơi thông minh thì hai chị em nhà Uy-li-am thường nhận những thất bại tâm phục khẩu phục. Trường hợp, Kim Craix-tơ vừa mới đánh bại tay vợt số 1 thế giới C. Vô-ni-ắc-ki để giành chức vô địch WTA Championships 2010 vài ngày trước tại Đô-ha (Ca-ta) là điều đặc biệt khi cô từng tuyên bố giải nghệ 3 năm trước. Nhờ sự tập luyện chăm chỉ cộng với kinh nghiệm dày dạn nên cô lấy lại phong độ như xưa và giành vô địch Giải Mỹ mở rộng 2010 hồi tháng 9 vừa qua.

Một điểm đáng chú ý khác, ở hai tay vợt uổi 20 ở top 10 là ở đều đến từ các nước vốn không có tay vợt xuất sắc là Đan Mạch và Bê-la-rút. Trong khi đó, những trung tâm đào tạo quần vợt trẻ có truyền thống trên thế giới như Anh, Pháp, Tây Ban Nha... hoàn toàn vắng bóng và chưa thực sự thấy tài năng trẻ nào kế cận. Sự trỗi dậy của các quốc gia có tiềm năng về con người và đầu tư bài bản vào phương pháp huấn luyện hẳn sẽ hình thành một thế giới quần vợt đa cực chứ không chỉ tập trung vào một vài cường quốc như trước đây. Điều này chỉ có lợi cho khán giả trong việc thưởng thức quần vợt, bởi mỗi tay vợt thôi chứ chưa nói đến quốc gia đều có những phong cách thi đấu khác nhau.

BOX:

Bảng xếp hạng WTA (tính đến ngày 1-11):

Vị trí Tên Ngày sinh Quốc gia Số điểm

1 Ca-rô-lin Vô-ni-ắc-ki 11-7-1990 Đan Mạch 8.035

2 Vê-ra Vô-na-rê-va 7-9-1984 Nga 6.785

3 Kim Claix-tơ 8-6-1983 Bỉ 6.635

4 Sê-rê-ba Uy-li-am 26-9-1981 Mỹ 5.355

5 Vê-nớt Uy-li-am 17-6-1980 Mỹ 4.985

6 Sa-ma-tha Xtô-xua 30-3-1984 Úc 4.982

7 Phan-séc-ca Xchi-a-vô-nê 23-6-1980 I-ta-li-a 4.935

8 Dê-lê-na Gian-cô-víc 28-2-1984 Xéc-bi 4.445

9 Ê-lê-na Đê-men-ti-ê-va 15-10-1981 Nga 4.335

10 Víc-to-ri-a A-da-ren-ka 31-7-1989 Bê-la-rút 4.235

HÀM ĐAN

KẾT QUẢ LHP TOKYO LẦN THỨ 23

Liên hoan phim quốc tế Tokyo lần thứ 23




Diễn ra từ ngày 23 đến 31-10, Liên hoan phim quốc tế Tokyo lần thứ 23 quy tụ 116 bộ phim. Chiều 31-10 giờ Tokyo, các giải thưởng chính của LHP đã được công bố: Giải thưởng lớn Sakura Tokyo đã thuộc về phim Ix-ra-en Sách ngữ pháp thân thiết (đạo diễn Nir Bergman). Giải đặc biệt của Ban giám khảo thuộc về phim Nhật Bản Bưu thiếp (đạo diễn Kaneto Shindo). Đạo diễn người Pháp Gilles Paquet-Brenner giành Giải Đạo diễn xuất sắc nhất với phim Giải pháp của Sarah. Nữ diễn viên Trung Quốc Phạm Băng Băng (phim Núi Phật) giành Giải Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất. Hạng mục cho diễn viên nam thuộc về diễn viên Trung Quốc Vương Thiên Nguyên (phim Dương cầm trong xưởng máy).



HÀM ĐAN



Cảnh trong phim Sách ngữ pháp thân thiết

Ảnh: japantimes.co.jp

http://www.tiff-jp.net/report/daily_en.php?itemid=1728

TRƯỚC LOẠT TRẬN CUỐI TUẦN CÁC GIẢI BÓNG ĐÁ CHÂU ÂU: NGANG SỨC, NGANG TÀI

Như thường lệ, vào cuối tuần này, trái bóng lại lăn trên các giải bóng đá châu Âu. Vòng đấu này hứa hẹn những trận cầu ngang sức, ngang tài khi các đội bóng mạnh bắt đầu được đọ sức với những đối thủ xứng tầm.

NGOẠI HẠNG ANH: ĐI SĂN “GÀ TRỐNG”

Trận đấu đáng chú ý nhất ở vòng 10 Ngoại hạng Anh đương nhiên là cuộc đối đầu giữa Manchester United và Tottenham Hotspur trên sân Old Trafford (23 giờ 30 ngày 30-10 giờ VN). Đẳng cấp các tuyển thủ là điều không cần bàn cãi, cả hai đội đều chơi tấn công cống hiến; và nhất là sự chênh lệch trình độ giữa hai đội đã được thu hẹp đáng kể. “Quỷ đỏ” đã không còn mạnh từ khi C. Ronaldo ra đi, còn “gà trống” dưới sự dẫn dắt của Harry Relknapp đã lập kì tích phá thế “tứ trụ” Ngoại hạng Anh vào năm ngoái. Vì vậy trận đấu này đích thực là một “bữa tiệc” với khả năng có “cơn mưa bàn thắng”.

M.U vẫn đang duy trì mạch bất bại nhưng tình trạng “công làm thủ phá” hiện nay là thời điểm thuận lợi để “gà trống” đánh bại M.U ngay trên sân nhà-điều mà “gà trống” chưa làm được kể từ năm 1989. Nhưng, M.U đang có thuận lợi về tâm lí: họ đã “trói chân” được Rooney và đã phá dớp không thắng trên sân khách tuần trước. Điểm đáng chú ý là kết quả những lần đấu trí giữa hai HLV giàu kinh nghiệm nhất xứ sương mù, Sir Alex vẫn luôn chứng tỏ mình tài trí hơn Harry Relknapp. Chắc rằng, Sir Alex mưu mẹo đã lập sẵn những chiến thuật để đi săn “gà trống”.

SERIE A: QUYẾT ĐẤU TẠI SAN SIRO

Người I-ta-li-a rất yêu thích những sự đối lập giữa hai thái cực. Trong bóng đá, trận đấu giữa AC Milan và Juventus (1 giờ 45 ngày 31-10 giờ VN) luôn được nhiều người chờ đón. Bởi lẽ, AC Milan chỉ biết chơi tấn công; ngược lại, bản sắc của Juventus là lối chơi thực dụng khoa học. Hơn 20 năm qua, cả hai kiên trì lối chơi riêng và thay nhau xưng bá trước khi bị Inter Milan vượt mặt.

Juventus vẫn đang tái cấu trúc lại đội hình nên sức mạnh của họ nằm ở sức mạnh đồng đội và tính hiệu quả của chiến thuật. Thiếu gắn kết và chiến thuật bị “bắt bài”, chắc chắn Juventus sẽ thua. AC Milan bước vào mùa giải này với tham vọng rất lớn khi bổ sung “hai sát thủ” Z. Ibrahimovic và Robinho. Lối chơi của AC Milan không

LA LIGA: CẠM BẪY CHO ĐẠI GIA

Dẫu Villarreal đang có phong độ tốt, nhưng cuộc đua tới chức vô địch Tây Ban Nha có lẽ sẽ là cuộc đua “song mã” giữa Real Madrid và Barcelona. Cuối tuần này, Real Madrid sẽ gặp “ngựa ô” Hercules (20 giờ 30-10 giờ VN) và Barcelona lại gặp đối thủ “kị dơ” Sevilla (22 giờ ngày 30-10 giờ VN). Nếu cần ví von, cả hai “đại gia” đang sắp phải đối diện với những “cạm bẫy”.

Đội bóng “tí hon” Hercules đã từng đánh bại Barcelona ở đầu mùa bóng. Nhưng, Real Madrid dưới thời J. Mourinho không có từ ”chủ quan” trong suy nghĩ. Vậy nên, rất khó cho Hercules lập lại chiến tích thêm một lần nữa. Hấp dẫn hơn là trận đấu giữa Barcelona và Sevilla. Ngoài, tai nạn khi gặp Hercules, Barcelona vẫn đang thi đấu tốt như thường lệ với niềm cảm hứng từ L. Messi. Sevilla-có lẽ là đối thủ khó chơi nhất kể từ đầu mùa giải nhưng thực sự đây mới là liều thuốc thử đích thực cho Barcelona để kiểm chứng cho thành công cho một mùa giải tới tháng 5 năm sau mới kết thúc.

HÀM ĐAN

VỤ SCANDAL MUA BÁN PHIẾU BẦU ĐĂNG CAI WORLD CUP: CHỜ DIỄN BIẾN MỚI

Ngày 17-10 vừa qua, làng túc cầu thế giới bị rúng động khi tờ The Sunday Times (Anh Quốc) tung ra một đoạn băng ghi lại cảnh hai Ủy viên Ban chấp hành Liên đoàn bóng đá thế giới (FIFA) là ông Amos Adamu (người Nigeria, Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Tây Phi) và ông Reynald Temarii (người Tahiti, Chủ tịch Liên đoàn bóng đá châu Đại Dương) rao bán phiếu bầu trong cuộc chạy đua xin đăng cai World Cup 2018.

Nhà báo của tờ The Sunday Times đã đóng giả người đi vận động hành lang cho nước Mỹ đăng cai World Cup để ghi âm và quay phim cuộc trao đổi “thân mật”. Theo như cuộn băng công bố, ông Amos Adamu đã mặc cả khoản tiền 500.000 bảng để xây 4 sân cỏ nhân tạo ở Nigeria, nhưng lại đòi “tiền tươi” bằng hình thức trao tay. Với ông Reynald Temarii, ông này muốn quốc gia nhận lá phiếu của ông phải chi 1,5 triệu bảng cho một học viện bóng đá mà ông chỉ định. Temarrri còn nói rằng có hai quốc gia khác hứa sẽ ủng hộ cho Liên đoàn bóng đá châu Đại Dương 6 triệu và 7,5 triệu bảng để đổi lấy lá phiếu của ông.

Với những bằng chứng rõ như ban ngày, hôm 20-10, FIFA đã buộc phải ra quyết định đình chỉ mọi hoạt động liên quan đến bóng đá của hai ủy viên ban chấp hành và tạm thời cấm tham gia mọi hoạt động liên quan đến bóng đá của 4 quan chức cấp cao khác, đều là các cựu thành viên các Ủy ban thuộc FIFA, đó là: Slim Aloulou (người Tunisia), Ismael Bhamjee (người Botswana), Ahongalu Fusimalohi (người Tonga) và Amadou Diakite (người Mali). Nếu bị buộc tội thì hình phạt tối cao giành cho 6 người là “cấm vĩnh viễn tham gia bất kỳ hoạt động nào liên quan đến bóng đá”.

Vụ scandal này không chỉ vi phạm nghiêm trọng luật lệ, nguyên tắc của FIFA mà đặc biệt hơn thời điểm vụ việc xảy ra quá nhạy cảm bởi vào ngày 2-12 tới đây, các thành viên của Ủy ban điều hành FIFA sẽ bỏ phiếu kín để chọn ra nước chủ nhà của World Cup 2018 trong số 4 ứng cử viên là Anh, Nga, liên minh Bồ Đào Nha – Tây Ban Nha và liên minh Bỉ – Hà Lan.

Sự việc ngày càng phức tạp khi cựu Tổng thư ký FIFA Michel Zen-Ruffinen còn tuyên bố “lấp lửng” với báo giới hôm 24-10 rằng: ông biết danh tính một quan chức cỡ bự trong FIFA tham gia các trò “làm tiền”. Nên nhớ, cách đây 8 năm, chính Zen-Ruffinen đã làm một bản báo cáo dài 30 trang để đã tố cáo Chủ tịch FIFA J. S. Blatter và “bộ sậu” lạm quyền, tham nhũng. Nhưng kết quả là Blatter tiếp tục tại vị, còn Zen-Ruffinen về hưu non. Trước khi vụ scandal phiếu bầu xảy ra, đã có vài vụ lạm quyền tại FIFA khi các thành viên người châu Phi (tình cờ là 5 trong số 6 người mới bị đình chỉ cũng là… người châu Phi) của FIFA bán vé xem World Cup ra “chợ đen”. Sau đó, đã có tin đồn việc phiếu bầu đăng cai World Cup bị mua bán; nhưng vì không có bằng chứng nên tin đồn vẫn chỉ là tin đồn.

Ai cũng biết tầm quan trọng của việc đăng cai một kì Worrld Cup 4 năm mới có một lần. Ngoài cơ hội quảng bá hình ảnh đất nước và phát triển thể thao thì nếu biết cách tổ chức khoa học, hợp lý nước chủ nhà có thể thu bộn tiền nhờ World Cup. Vì vậy, khả năng “đi đêm” của các ứng cử viên đăg cai với các quan chức FIFA hoàn toàn có thể xảy ra.

Hiện tại, vụ scandal phiếu bầu vẫn đang ở quá trình điều tra để làm sáng tỏ sự thật: Có nước nào và thành viên FIFA nào đã “đi đêm” với nhau? Chắc chắn sau vụ việc này, phái cấp tiến trong FIFA sẽ có dịp để kêu gọi cải tổ FIFA và hệ quả là ngài Blatter có tiếng là bảo thủ nhiều khả năng sẽ “về vườn”. Dù kết quả cuối cùng và hệ quả của scandal có như thế nào thì uy tín của FIFA-một đế chế thể thao đã bị sứt mẻ và thật khó để lấy lại hình ảnh một tổ chức đi đầu trong việc “hàn gắn thế giới”.

HÀM ĐAN

NHÌN LẠI VNIFF LẦN THỨ I: MAY MÀ ĐÃ... KẾT THÚC

Khi chấm dứt một sự kiện nào đó người ta hay nói câu: “Cuộc vui nào rồi cũng đến lúc phải tàn” tỏ ý nuối tiếc. Nhưng với Liên hoan phim (gọi tắt là LHP) quốc tế Việt Nam lần thứ I, những người quan tâm theo dõi lại mừng rỡ nói với nhau vào buổi tối bế mạc rằng: “May mà đã… kết thúc!”

Festival… hài

Có lẽ, chưa có liên hoan (festival) nào khiến người tham dự tưởng đang xem một vở kịch hài nhiều màn. Nhưng tiếng cười không đến là sự vui vẻ mà là đến từ những chuyện buồn; cười ở đây là cười ra nước mắt!

Những chuyện hài từ công tác tổ chức trước LHP diễn ra đã được báo chí phản ánh nhiều không đếm xuể. Chỉ xin kể thêm một chuyện nhỏ: Theo giấy hẹn, 14 giờ ngày 16-10 sẽ phát thẻ tác nghiệp cộng giấy mời họp báo cho phóng viên và một số giấy mời cho đại biểu. Đến tận 16 giờ vẫn chưa thấy phát, thành viên Ban tổ chức (BTC) giải thích là thẻ in lỗi nên đến muộn. Thế là hơn 100 phóng viên ngồi bệt như… “cái bang” ở cầu thang Nhà hát Lớn Hà Nội suốt cả buổi chiều. Với cánh phóng viên trẻ, ngồi chờ vài tiếng là điều bình thường nhưng với người gần 80 tuổi như đạo diễn, NSND Hải Ninh ngồi chờ thêm thì chắc hôm sau khai mạc, ông không đi nổi vì… đau lưng. Lát sau, ông đành ra về.

Đỉnh cao của những trò cười kéo dài suốt 5 ngày LHP phim diễn ra. Điều đáng buồn của LHP rất nghiệp dư nhưng lại được gắn mác “quốc tế”. Khi hỏi về cảm tưởng LHP, nhiều bạn bè nước ngoài góp ý “hữu nghị” đại khái là cần cố gắng ở lần sau khiến ai nghe thấy cũng phải xấu hổ.

Thừa biết công tác chuẩn bị đã quá dở thể nào cũng xảy ra sự cố nên BTC khi phát lịch chiếu phim đã khôn khéo chú thích: “Lịch có thể thay đổi mà không cần báo trước”. Cho nên, không khó khi nhiều người xem ngớ người khi giờ khởi chiếu phim Tình yêu cây táo gai (đạo diễn Trương Nghệ Mưu) chậm đến hơn 1 tiếng. Đã thế, người có vé mời và người bỏ tiền mua vé tranh nhau suýt “tẩn” nhau để giành chỗ. Nhiều phim quá đông người xem so với dự kiến của BTC nên khán giả đến muộn phải xem phim… ngồi bệt. Người xem lấp đầy các rạp là điều đáng mừng nhất của LHP dù cho họ biết đến LHP nhờ phương pháp truyền miệng truyền thống hơn là nhờ quảng bá của BTC.

Nơi hậu trường cũng không lắm chuyện bi hài. Không khó nhận ra số người làm nhiệm vụ tại LHP (phóng viên, an ninh, tình nguyện viên…) nhiều hơn số khán giả hâm mộ đứng hai bên thảm đỏ. Có thông tin “rỉ tai” rằng: trong số những “fan” đứng bên hai thảm đỏ đa số chẳng phải là người yêu điện ảnh mà là người ở… đâu đâu được kéo đến để lấp chỗ trống. Nhiều người trong nghề lên tiếng góp ý, lẽ ra, tất cả mọi hoạt động của LHP nên ở Nhà hát Lớn thì gần gũi hơn với người dân đúng tính chất festival hơn là tổ chức ở Trung tâm hội nghị quốc gia.

Những hoạt động bên lề LHP được đánh giá là là điểm nhấn tích cực. Đơn cử, tại toạ đàm “Xây dựng nền công nghiệp điện ảnh Việt Nam”, các bên liên quan quyết tâm: Nói không với điện ảnh nghiệp dư; và đề ra biện pháp giải quyết là: con người tốt và phương tiện làm phim tốt. Những điều trên bao lần hội thảo trước đã đề cập đến; nên, có nhiều vị trưởng lão điện ảnh ngồi dưới khán phòng chép miệng: “Biết rồi, khổ lắm. Nói mãi!”. Hội thảo kết thúc không có lời hứa hẹn nào từ Cục Điện ảnh là có cử người đi học ở nước ngoài không? Và bao giờ chấm dứt tình trạng phim Việt Nam phải mang sang nước ngoài làm hậu kì. Điều người yêu điện ảnh chờ đợi là các cơ quan quản lí hành động để nâng tầm điện ảnh nước nhà chứ không chỉ nói suông.

Cứu “thua” ở… phút 90

Dù ngay từ đầu LHP đã đề ra mục tiêu là chuyện thắng thua không quan trọng, thế nhưng chính những giải thưởng được trao ở đêm bế mạc đã cứu LHP khỏi sự thất bại toàn diện chẳng khác nào pha cứu thua ở phút... 90 trong bóng đá.

Các giải thưởng LHP đã được trao đúng chủ nhân. Về Giải phim ngắn xuất sắc nhất được trao cho phim tài liệu Luôn ở bên con (đạo diễn Nguyễn Thị Kim Hải) là chính xác và không làm ai bất ngờ bởi đề tài được phản ánh là cuộc chiến chống ung thư máu của bé Phương khiến bộ phim nhận được sự đồng cảm lớn. Điều đáng mừng đây là bộ phim tài liệu về thời bình nối tiếp những phim tài liệu về chiến tranh luôn là thế mạnh của điện ảnh Việt Nam như: Tiếng vĩ cầm ở Mỹ Lai, Chị Năm “khùng”, Trở lại Ngư Thuỷ…

Riêng, Giải nữ diễn viên chính xuất sắc nhất của Nhật Kim Anh (chung giải với nữ diễn viên Hồng Kông Fiona Sit) có người cho là mang tính “cơ cấu”, nói toạc ra là thiên vị chủ nhà. Cần phải phân biệt rạch ròi, phim Long Thành cầm giả ca không phải là phim hay nhưng không có nghĩa diễn xuất của Nhật Kim Anh trong vai cô Cầm là dở, nếu không muốn nói là tốt. Và nếu ai theo dõi những vai diễn của Nhật Kim Anh ở các phim truyền hình từ 39 độ yêu cho đến Hạnh phúc mong manh đều thấy dù diễn vai phụ nhưng Nhật Kim Anh đều diễn xuất tốt, có những tập phim cô lấn át luôn diễn viên chính. Cho nên, giải thưởng mà Nhật Kim Anh giành được hoàn toàn xứng đáng.

Hai giải thưởng quan trọng nhất của LHP là Đạo diễn và Phim truyện nhựa xuất sắc nhất được trao cho phim Xin-ga-po Lâu đài cát (đạo diễn Boo Junfeng) là một bài học giành cho điện ảnh Việt Nam. Đó là không cần một cốt truyện ly kì, những cảnh “nóng”, cần nhiều kĩ xảo mà xoay quanh dựa trên một câu chuyện tình tinh khôi đã đủ chứa đựng tính nhân văn, các xử lí đầy tính nghệ thuật. Điều lạ ở chỗ điện ảnh Việt Nam từng thành công khi đi theo hướng trên qua những phim như: Đến hẹn lại lên, Cánh đồng hoang, Mối tình đầu… nhưng một sự “đứt gãy” thiếu kế thừa đã khiến điện ảnh Việt Nam sa dần vào phim thị trường nhàm và nhạt.

BTC không nói rõ LHP lần thứ II có tổ chức hay không nhưng nếu điện ảnh Việt Nam không đến tầm chuyên nghiệp cộng với cách tổ chức vội vàng như LHP vừa qua rõ ràng thà không nên tổ chức LHP còn hơn.

HÀM ĐAN

GIẢI BÓNG ĐÁ U21 QUỐC TẾ BÁO THANH NIÊN 2010: NÂNG TẦM CỐNG HIẾN

Theo như thông lệ, sau mỗi vòng chung kết giải bóng đá U21 báo Thanh niên sẽ diễn ra Giải U21 quốc tế Báo Thanh Niên. Năm nay giải lần thứ tư sẽ diễn ra từ ngày 23 đến 31-10 trên SVĐ Thống Nhất (TP Hồ Chí Minh). Ngoài hai đội tuyển chủ nhà là U21 báo Thanh niên và U19 Việt Nam, giải còn quy tụ được 4 đội bóng trong khu vực Đông Nam Á là: U21 Xin-ga-po, U21 Ma-lai-xi-a, U21 Thái Lan và U21 Mi-an-ma. Phân định thắng thua là điều dĩ nhiên trong một giải đấu, song điều người hâm mộ mong muốn là được xem các cầu thủ thi đấu hết mình, đúng tính chất của một giải đấu “trẻ”.

HLV Đinh Văn Dũng đã tiết lộ với báo giới mục tiêu của đội U21 báo Thanh niên là lọt vào vòng bán kết. Đây là một mục tiêu vừa sức khi những đối thủ dự giải đều có thực lực ngang tầm nhau và động lực trong thi đấu cũng đang lên cao. Theo dự đoán của các chuyên gia “tứ hùng” giải đấu sẽ là: U21 báo Thanh niên, U21 Xin-ga-po, U21 Ma-lai-xi-a và U21 Thái Lan.

Kết quả hai trận đấu đã diễn ra vào chiều ngày 23-10 giữa U21 Xin-ga-po và U21 Ma-lai-xi-a (1-1), U 21 báo Thanh niên và U21 Mi-an-ma (4-1) phản ánh đúng thế trận và trình độ các đội tuyển. Song đằng sau hai trận đấu trên, có thể thấy các đội bóng thi đấu khá thận trọng. Nguyên nhân lớn nhất có lẽ trách nhiệm về màu cờ sắc áo khiến sức ép thắng thua đè nặng lên đôi chân các cầu thủ. Vì vậy, phần lớn thời gian hai trận đấu đều diễn ra tẻ nhạt.

Bất cứ giải đấu bóng đá trẻ nào đều đặt mục tiêu là phát hiện tài năng trẻ. Giải bóng đá quốc tế U21 báo Thanh niên luôn là sân chơi để những tài năng trẻ trong khu vực cất cánh ở những sân chơi lớn như Seagame, AFF Cup, Asian Cup… Cho nên, nếu cứ thi đấu cầm chừng chỉ để an toàn mà không rèn luyện, phô diễn tài năng thì chẳng hoá ra giải đấu trẻ chỉ để các đội đọ thắng thua đơn thuần. Và nếu như cần thưởng thức những trận cầu tính ăn thua cao, khán giả chỉ cần ngồi ở nhà xem Ngoại hạng Anh hay Champions League là đủ. Bung hết sức thi đấu, thể hiện tài năng, qua đó nâng tầm cống hiến giải đấu trẻ. Đó là điều người hâm mộ tại giải đấu bóng đá quốc tế U21 báo Thanh niên.

HÀM ĐAN

LIÊN HOAN PHIM QUỐC TẾ VIỆT NAM LẦN THỨ I: "THÀNH CÔNG TỐT ĐẸP?"

Liên hoan phim quốc tế Việt Nam lần thứ I (gọi tắt là LHP) sắp đến “giờ G”. Sự chờ đợi của những người điện ảnh Việt Nam đang dần nóng lên khi họ sắp được thưởng thức những bộ phim của những nền điện ảnh tiên tiến, được tiếp xúc với những thần tượng ngỡ không bao giờ được thấy ở đời thực. Bên cạnh những niềm hi vọng LHP thành công tốt đẹp vẫn còn đó bộn bề nỗi lo.

Chuẩn bị chưa “chuyên”!

Nếu đòi hỏi một LHP lần đầu tiên được tổ chức ở một nền điện ảnh kém phát triển như Việt Nam lại hoàn hảo từ A đến Z như ở các LHP Âu-Mỹ là điều không tưởng.

Nhìn khách quan, những đơn vị tổ chức cũng đã có nhiều cố gắng để LHP đạt đến tầm “chuyên nghiệp”. Trước tiên, thời điểm tổ chức LHP được đánh giá là tương đồng với giai đoạn phát triển nhanh của điện ảnh Việt Nam biểu hiện qua lãi ròng nhờ bán vé và phản hồi tích cực từ dư luận. Ban tổ chức (BTC) LHP cũng có tinh thần cầu thị khi chủ động đi Đông, đi Tây học tập các nước bạn như: đề cao tính chất “festival” (liên hoan) hơn là việc thi thố thắng thua và không thương mại hóa LHP khi hạ giá vé hết mức. Công tác truyền thống cũng đặc biệt được coi trọng khi thông tin sớm cho các đơn vị báo chí, phát tờ rơi tại các rạp phim và đặc biệt lập một website: http://www.vniff.com không chỉ đẹp về giao diện mà hơn hết là có tất cả thông tin cần biết về LHP.

Bên cạnh mặt tích cực, những hạt “sạn” trong công tác chuẩn bị lại có vẻ lộ ra nhiều hơn những ưu điểm. Dù kế hoạch tổ chức LHP đã được công bố hơn một năm trước nhưng có vẻ LHP cũng giống nhiều sự kiện ở nước ta là… nước đến chân mới nhảy! Chẳng hạn do thời gian gấp gáp, BTC không kịp tổ chức Hội chợ phim. Nghiêm trọng hơn, ngày 13-10 (còn 4 ngày tới ngày khai mạc), báo điện tử Vietnamnet dẫn lời đạo diễn Hà Sơn cho biết ông chưa nhận được giấy mời của BTC về việc Trung úy tham dự LHP trong khi thông tin về việc bộ phim chính thức dự LHP đã đăng tải trên website của LHP trước đó hơn một tuần. Giả dụ đoàn làm phim Trung úy từ chối không dự LHP thì khi đó nhiều khả năng nước chủ nhà mất một suất dự thi hạng mục phim truyện nhựa.

Nét mới của LHP sự liên kết giữa cơ quan quản lý là Cục Điện ảnh với các doanh nghiệp chuyên tổ chức sự kiện và truyền thông là công ty BHD và Tập đoàn truyền thông Việt. Điều này tránh cho Cục Điện ảnh phải trực tiếp tham gia nhiều việc sở đoản. Thế nhưng, việc giao phó cho đơn vị tư nhân mà thiếu kiểm tra, đôn đốc đã khiến hiệu quả truyền thông không tốt. Ngoài việc phát tờ rơi cho người đến xem phim ở rạp, lẽ ra, cần chú ý đến những đối tượng ít có cơ hội thưởng thức điện ảnh. Không thấy poster LHP dán ở các cơ quan, trường học hay treo băng-rôn về LHP ở các trục đường chính ở Hà Nội. Vì thế, tận ngày 15-10, không ít sinh viên Trường đại học sân khấu điện ảnh Hà Nội liên tục liên lạc với chúng tôi hỏi thông tin về liên hoan phim. Ngay cả với cánh phóng viên, không thấy BTC gửi địa chỉ website LHP để các nhà báo khai thác thông tin. Nếu không có nguồn tin riêng cung cấp, chúng tôi chắc cũng không biết website về LHP đang tồn tại.

Ngoài ra, sự tổ chức đã thiếu khoa học lộ ra từ đâu khi địa điểm các sự kiện của một festival điện ảnh lại quá xa nhau, trong khi thời gian trình chiếu của các phim thì lại trùng hoặc sát giờ nhau. Công tác an ninh cho LHP cũng làm nhiều đặt dấu hỏi, nhất là khi sẽ có ba triển lãm ảnh, hai chiếu phim và các giao lưu với minh tinh như Ngô Ngạn Tổ (Hồng Kông) ở ngoài trời. Nếu xảy ra sự cố đáng tiếc nào đó, chắc chắn uy tín của LHP sẽ chết từ trong “trứng nước”.

Việc chuẩn bị chưa chuyên nghiệp của BTC, nhiều người đã lường trước. Điều những người yêu điện ảnh mong là cần rút kinh nghiệm trong công tác chuẩn bị để làm tốt hơn ở lần thứ II, tránh đi theo vết xe đổ của một vài sự kiện văn hóa tầm “quốc tế” tổ chức đến lần thứ ba mà vẫn chẳng bằng lần đầu.

Kì vọng ở chất lượng chuyên môn

Công tác chuẩn bị tuy quan trọng nhưng không phải là tất cả để quyết định sự thành công của LHP. Các hoạt động chuyên môn của LHP chưa diễn ra thì chưa thể nói LHP thành công hay thất bại.

Tuy tính chất là festival nhưng điều nhiều người mong đợi nhất vẫn là kết quả của các hạng mục giải thưởng. Theo như thông lệ các LHP, Giải cống hiến sẽ được công bố trước khi LHP khai mạc. Giải cống hiến của LHP được loan ra khiến mọi người đều hai lòng khi thuộc cố đạo diễn, NSND Hồng Sến (1933-1995)-đạo diễn tiêu biểu nhất của điện ảnh cách mạng Việt Nam gắn với những bộ phim kinh điển như: Cánh đồng hoang, Mùa gió chướng, Nhiệm vụ hoa hồng, Chiến trường chia nửa vầng trăng…

Ngoài hai giải thưởng hỗ trợ các nhà làm phim là Giải thưởng NETPAC (Mạng lưới quảng bá điện ảnh châu Á), Giải thưởng hỗ trợ hậu kỳ - Technicolor Châu Á, về những hạng mục tranh giải chính, BTC tỏ ra khôn ngoan khi không “bày” quá nhiều hạng mục giải thưởng “hoành tráng” mà chỉ tinh gọn ở ba hạng mục: phim truyện, phim tài liệu, phim ngắn kèm theo là giải cho Đạo diễn xuất sắc nhất, Nam diễn viên xuất sắc nhất và Nữ diễn viên xuất sắc nhất. Ban giám khảo ở các hạng mục đều là những người giỏi chuyên môn như đạo diễn Người Mỹ trầm lặng Phillip Noyce, đạo diễn Bao giờ cho đến tháng Mười Đặng Nhật Minh… (phim nhựa), điều người ta hi vọng là sự công tâm của ban giám khảo để trao giải cho những tác phẩm xứng đáng.

Các bộ phim tranh giải đều là những bộ phim chỉ đến từ châu Á nhưng chính điều này tạo ra cơ sở ngang bằng tránh tình trạng quá chênh lệch chất lượng nghệ thuật giữa cá phim. Theo dự đoán của những người sành điện ảnh, nước chủ nhà nhiều khả năng sẽ giành giải ở hai hạng mục là phim tài liệu và phim ngắn.

Những sự kiện bên lề LHP cụ thể là ba tọa đàm và một hội thảo về phim 3D cũng sẽ thu hút nhiều người quan tâm. Điều mà ai cũng lo ngại là những hội thảo dự định tổ chức với những cái tên nghe rất kêu như: Diễn đàn Giải pháp tăng cường sản xuất phim Việt Nam, Xây dựng nền công nghiệp điện ảnh Việt Nam sẽ bàn về điều gì mới mẻ và thiết thực hay chỉ để “xôm trò” cho LHP, kết quả tọa đàm sẽ chuyển đến cơ quan nào và quan trọng là có tác động nào không tới đường lối chính sách giúp điện ảnh nước nhà tăng tốc?

Tăng tốc nền điện ảnh, khẳng định đẳng cấp trên “bản đồ” quốc tế bằng những bộ phim có tính nghệ thuật cao hoặc có doanh thu lớn chính là con mục tiêu của điện ảnh Việt Nam và điều này, về lâu về dài, sẽ giúp LHP có sức hút các nền điện ảnh hàng đầu thế giới chủ động tham dự chứ không cần nhọc công mời mọc như hiện nay.

BOX:

Diễn ra từ ngày 17 đến 21-10, LHP quốc tế Việt Nam lần thứ I có 22 bộ phim tranh giải và 45 phim trình chiếu giới thiệu đến từ 23 quốc gia. Lễ khai mạc và lễ bế mạc trao giải lễ sẽ được tường thuật trực tiếp trên VTV1 vào 18 giờ 30. Vé khai mạc và bế mạc bán tại Megastar (Tầng 6, Tòa nhà Vincom,191 Bà Triệu, Hà Nội) và Trung tâm chiếu phim Quốc Gia (87 Láng Hạ, Hà Nội). Vé phim bán tại các cụm rạp : Megastar, Trung tâm chiếu phim quốc gia, Platinum Cineplex (Tầng 4, tòa nhà The Garden, Mễ Trì, Từ Liêm, Hà Nội) và tại trụ sở Liên hoan Phim ở Nhà Hát Lớn (1 Tràng Tiền, Hà Nội). Người yêu điện ảnh có thể vào trang website: http://www.vniff.com để cập nhật lịch chiếu phim và các thông tin khác.

HÀM ĐAN

BÌNH CHỌN... CARDVISIT!!!

Cái nghề của tui thì vô cùng quảng giao, thế nên không thể thiếu cái em Cardvisit. Sau một thời gian "tán tỉnh", năn nỉ i ôi đã được một nường họa sĩ nhận đì-zai free hào hiệp (nợ tiền trả dễ, nợ tình trả thế lào đây???:)). Nàng đì-zai mấy mẫu đẹp nong nanh khiến khổ chủ băn khoăn vò đầu bứt tai. Thui, đành nhờ bà con gần xa góp ý (Dù nhiều khả năng rơi vào bi kịch đẽo cày giữa đường!!!). Tất cả có 5 mẫu kể cả sơ khảo và chung khảo. Các đồng chí chỉ cần pm ở duới mục comment là ok. Tks trước

Đã có 3 người có comment "miệng":

- Tác giả Phương Linh chọn 1

- Đ/c Vân Chi: chị họa sĩ chọn 1

- Mẹ 2 người đẹp chọn 3

Những người tiếp theo cm qua YM:

- Đ/c Hưng: 2
- Đ/c Huyền Anh: 3

- Đ/c Hải: 1
- Đ/c Hạnh: 1
- Đ/c Bình: 1
- Đ/c Phương: 1
- 1 bác Đại tá: 1
- Blogger Tà Ảnh: 1 

Lời cuối cảm ơn tha thiết tới đồng chí/họa sĩ Lê Cẩm Phương Linh!

4 mẫu đầu tiên (sơ khảo)

3 mẫu cuối (gồm 2 mẫu ở dưới cùng và thêm mẫu mới):

SÁCH BẢN ĐẦU TIÊN...

Đang nợ bài tùm lum: nợ báo nhà, báo viết thuê, báo blog (bài phim lịch sử) nhưng vẫn cố rặn ra mấy chữ trên blog để sống và học tập khẩu hiệu: "Không nên hoãn cái sự sung sướng lại". Cái sung sướng ở đây là vừa mua được sách cũ. Cũ nhưng hay và đặc biệt hơn đều là bản in lần đầu tiên-khổ chủ có thói quen mua sách bản in lần đầu tiên.

Muốn làm gì tôi thì làm (J.C. Oates) - NXB HNV 94 (480 trang). Hơi khó hiểu vì chuyện số trang. Nguyên tác cuốn này là 563 pages. Hụt kha khá đây! Cuốn này tái bản năm 01 chia làm 2 tập. Tra trong dữ liệu Thư viện quốc gia xem số trang thì mỗi tập đều 442 trang tức 884 trang trọn bộ. Có vấn đề j đây??? Rảnh rỗi gặp bác dịch giả Vũ Đình Bình mới được. Hmmm

Phê bình văn học Trung Quốc đương đại (T.M. Sơn tuyển, dịch) - NXB KHXH 04. Đáng chú ý là các bài viết về tiểu thuyết

Văn học so sánh-Nghiên cứu và triển vọng-05. Các bài só sánh đi vào các ví dụ cụ thể lại dở hơn các bài so sánh các vấn đề lí luận khái quát hơn. Thích bài của bác Trần Ngọc Hiếu (tức Hải Ngọc).

Văn hóa học (Đoàn Văn Chúc)-97. Tác giả là một người đáng trọng lúc sinh thời. Cuốn sách tuy không phải là chuyên luận có hệ thống nhưng mỗi bài đều đi khá sâu vấn đề đặt ra.

A. Zorba-Con người hoan lạc (D. Tường dịch)-89. Cuốn này tái bản năm 06. Nhưng còn có cuốn cỏ hơn là A.Z con người chịu chơi (chắc là in trong xì gòn) Đã đọc cách đây 2 năm. Mua để chơi!!!

Sáng tạo và giao lưu (Phạm Vĩnh Cư)-04. Đã đọc từ lâu sau khi chôm sách từ Đ. Không thích sách này, nói chung tầm thầy Cư phải viết hay hơn những gì có trong cuốn sách. Mua để chơi!!!

Chị em gái (Stéphane Denis)-07 Đang đọc, chưa có nhận xét...

Mười hai truyện phiêu dạt (G.G. Marquez)-95 . Gặm nhấm từ từ...

....

Nhắn nhe các bloggers: Bác nào có cuốn Ký giả chuyên nghiệp (John Hohenberg), Hiện đại thư xã, Sài Gòn, 1974) thì ới một tiếng dưới mục comment vì khổ chủ đang cần mua. Đương nhiên là sách in chứ không phải sách copy. Nếu có 2 cuốn thì càng tốt.:) Thêm hình (chôm từ sachxua.net):

    

VỀ PHIM LỊCH SỬ....

Đang rất bận nên chưa tìm hiểu sâu về phim lịch sử để viết bài tử tế nhưng có mấy ý kiến sau đây: (sau này viết rồi sẽ đăng dưới mấy ý kiến này và thay nhan đề)

Chuyện phim lịch sử ta giống Tàu là điều đương nhiên vì: phim trường, đạo cụ của ta vừa không có và không xác định được chính xác thực tế nên mượn của người ta thì không giống mới là lạ. Nên nếu nhìn điểm này mà vu cho các nhà làm phim tội "thân Tàu" thì những người lớn tiếng phê phán cần im mồm lại.

Đằng sau cái việc phim lịch sử là chuyện chính trị. Ai chả biết thời điểm này rất nhạy cảm. Nhưng cần phân biệt giữa cái việc mấy nhà làm phim Tàu không hiểu rõ lịch sử nước ta và dẫn đến một kịch bản xa lạ; hay là cố tình "xâm lăng văn hóa". Cần phải phân biệt rõ: vô tình hay cố ý???

Về phía mấy ông doanh nghiệp bỏ tiền làm phim, cũng cần phân biệt: đâu là ý muốn cung tiến và đâu là trò đánh bóng thương hiệu.Hay là cả hai đều 50-50!!!

Hai điều này, thực ra rất khó để phân biệt vì nó nằm trong những ý nghĩ cá nhân làm sao có thể phân tích. 

Tội vạ lớn nhất vẫn là các cơ quan quản lí. Chỉ có thể nói một chữ: ngu! Không có chính sách đầu tư làm phim lịch sử, đến gần Đại lễ mới hô hào làm. Sau khi đã "xã hội hóa" làm phim lịch sử thì lại không kiểm soát quá trình làm dẫn đến những chuyện rối rắm như hiện nay. 

Hoan nghênh các bác lên tiếng chống phim vỏ Việt ruột Tàu. Nhưng phương pháp chống của các bác có vấn đề, nó nằm ở thái độ bài Tàu triệt để mà không tính đến tính nghệ thuật của phim. Điều này giống như những năm Đổi mới. Những người muốn thực thi Đổi mới dùng những biện pháp độc tài. Điều này khiến cho những người quan sát bên ngoài nghi ngờ thực tâm của những người Đổi mới. Nên lai tỉnh, lai tỉnh ở phương pháp! 

HỘI CHỢ-TRIỂN LÃM SÁCH QUỐC TẾ VIỆT NAM LẦN THỨ III: "HỮU DANH..."

“Triển lãm-Hội chợ Sách Quốc tế Việt Nam 2007” tổ chức tại Trung tâm triển lãm Văn hóa-Nghệ thuật Việt Nam (2 Hoa Lư, Hà Nội) đã được tổng kết bằng 2 chữ: thất bại! Ngỡ tưởng, các đơn vị tổ chức và tham gia đã thu được nhiều kinh nghiệm quý báu để làm tốt ở hội chợ kế tiếp. Thế nhưng, 3 năm sau, Hội chợ-Triển lãm sách quốc tế Việt Nam lần thứ III (gọi tắt là Hội chợ sách) tổ chức tại Trung tâm Hội chợ triển lãm Việt Nam (148 Giảng Võ, Hà Nội) từ ngày 17 đến 21-9 vẫn chưa khắc phục những điều bất cập.

Đến hội chợ để…chào người quen

Hạn chế đầu tiên và dễ thấy nhất là công tác quảng bá. Nếu việc quảng bá tốt bao nhiêu, hệ quả sẽ là tỉ lệ thuận với số lượng người đến tham dự. Năm nay, Hội chợ sách có thêm các đơn vị xuất bản sách từ nước ngoài, nhất là sự tham gia lần đầu của Hội chợ sách quốc tế lớn nhất thế giới Frankfurt (Đức). Hội chợ sách được gắn với sự kiện Đại lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long-Hà Nội nên có rất nhiều ấn phẩm “hoành tráng” như: 1.000 bản in cuốn “1.000 năm Thăng Long-Hà Nội” của nhà Hà Nội học Nguyễn Vinh Phúc, tập thơ “Hoa Lư thi tập” của Hoàng Quang Thuận với giấy dát vàng và bìa gỗ đỏ nặng tới 54kg… và gần một chục hội thảo bên lề. Tóm lại, những yếu tố cần để “hút” khách đã có nhưng tiếc số lượng người đến quá ít, trung bình không quá 1.000 người/ngày.

Nếu so với hậu quả gây tắc đường Điện Biên Phủ, Võ Thị Sáu do người đông như “trẩy hội” tại “Hội chợ sách thành phố Hồ Chí Minh lần thứ VI” tổ chức tại công viên Lê Văn Tám (Quận I) hồi tháng 3-2010 thì mới thấy hội chợ sách ở Hà Nội đã rơi vào thảm cảnh “vắng như chùa Bà Đanh”; kể cả hai ngày nghỉ cuối tuần (18 và 19-9), khiến không một đơn vị nào đạt doanh thu trên 10 triệu đồng/ngày. Một phần nguyên nhân là do văn hóa đọc của Hà Thành văn hiến suy giảm rõ rệt nhưng nguyên nhân chính vẫn là quảng bá kém. Dù là người ham đọc sách nhưng nếu không qua đường Giảng Võ hoặc chú ý mục “tin văn hóa” trên báo đài thì chẳng bao giờ biết hội chợ sách quốc tế diễn ra những 5 ngày ngay tại trung tâm Hà Nội. Vì thế, đa phần người đến xem toàn là dân “mọt sách” đã biết mặt, biết tiếng nhau. Quỹ thời gian “vàng ngọc” để tìm sách hay đã phải cắt bớt để liên tục… chào người quen!

Có lẽ đã lường trước khả năng vắng khách nên một vài đơn vị có thương hiệu chắc chắn như Công ty văn hóa Phương Nam, Nhà xuất bản Tri thức không tham dự. Phần lớn những đơn vị khác cũng tỏ ra không mặn mà trong việc quảng bá thương hiệu. Những đơn vị này chỉ đơn giản thuê một gian hàng trưng bày những cuốn sách… tồn kho. Những cuốn sách mới cũng chỉ đem theo hai bộ, một bộ để bán một để trưng bày; người đến sau không có sách để mà mua như trường hợp gian hàng NXB T luôn được nhiều người hỏi mua bộ sách của một người Pháp viết về văn hóa Việt. Đó là chưa kể thái độ phục vụ-một phần trong việc gây dựng tên tuổi. Chẳng hạn, hôm khai mạc, tại gian hàng của NXB Q nổi tiếng chỉ có một anh nhân viên trông coi. Khách đến anh ta không chào hỏi, mời mọc mà mải… chơi game bằng điện thoại!

Nhìn tổng quan, có thể thấy các đơn vị làm sách mới ra đời tỏ ra năng động hơn hẳn. Những đơn vị như Thái Hà books, Alpha books, NXB Dân Trí, NXB Thời Đại… tận dụng thời gian hội chợ không chỉ để bán sách mà bằng mọi cách để khách hàng biết đến tên tuổi sinh sau đẻ muộn của mình. Các hình thức phát tờ rơi, giảm giá hết cỡ, ra mắt sách mới, mua trên 200 ngàn đồng sẽ có quà tặng, tổ chức hội thảo chuyên đề… Có thể nói, cùng với các đơn vị nước ngoài, những đơn vị làm sách trẻ này chính là điểm nhấn cho hội chợ sách, giúp người ta tin vào sự đổi mới thực chất trong tương lai chứ không chỉ “hữu danh” ở hiện tại.

Trên đường… chuyên nghiệp

Nếu phải so sánh, thì chính tại thời điểm bây giờ, là giai đoạn ngành xuất bản phát triển rực rỡ nhất. Chủng loại phong phú từ sách triết học cao siêu đến sách dạy… yêu. Hình thức ấn phẩm đa dạng từ sách bỏ túi đến sách điện tử (ebook). Song, qua những buổi hội thảo bên lề và thực tế các gian hàng trong hội chợ sách đã khiến ngay cả người ngoại đạo cũng nhận ra tính nghiệp dư vẫn tồn tại trong ngành xuất bản.

Nhìn vào gian hàng của một số nhà xuất bản như NXB Thể thao thì thấy các ấn phẩm rất nghèo nàn chủ yếu là sách luật của các môn thể thao và dạng sách lịch sử thể thao rút gọn mà nội dung không hơn từ điển mở Wikipedia; những cuốn sách thể thao nước ngoài nổi tiếng chưa được chuyển ngữ. Đây là hệ quả từ mô hình xuất bản cũ kĩ, mỗi ngành có một nhà xuất bản của ngành đó, quá bám vào xuất bản sách trong ngành mà không chịu mở rộng các chủng loại sách khác, dẫn đến nhà xuất bản không phát triển.

Số ít những đơn vị xuất bản năng động hơn, muốn vươn ra biển lớn thì gặp vô số các khó khăn do có quá ít kinh nghiệm trong lĩnh vực xuất bản. Một điều đơn giản là việc đăng kí “mã số tiêu chuẩn quốc tế cho sách” (ISBN). Nếu được đăng kí thì sách bằng tiếng Việt sẽ bán trên mạng và nhất là bán ở những nơi có nhiều Việt kiều sinh sống như ở Mỹ vì ở nước này chỉ sách có mã ISBN mới bán được. Một ví dụ khác là một cuốn sách được làm cẩn thận nhất thiết phải có vài trang chỉ dẫn (index), muốn tìm nội dung gì chỉ cần xem cái “từ khóa” ở trang chỉ dẫn. Cả hai điều này sẽ chứng minh đẳng cấp chuyên nghiệp của một cuốn sách nhưng lại ít nhà xuất bản Việt Nam lưu tâm thể hiện qua những cuốn sách mới xuất bản được trưng bày tại hội chợ sách.

Những điều trên thực ra chỉ là những điều nhỏ nhặt không khó bằng các vấn đề về bản quyền, chống sách lậu, luật cho sự phát triển của sách điện tử… Nhưng có lẽ, trước khi giải quyết các vấn đề phức tạp cần nhiều thời gian thì các đơn vị xuất bản sách ở Việt Nam nên bắt tay vào làm ngay những điều nhỏ nhặt bởi thông thường làm điều nhỏ có tốt mới mong làm tốt điều lớn hơn.

HÀM ĐAN

BẢN CHẤT HỘI CHỨNG "BẤT CẦN ĐỜI"

Gần đây, dư luận lại xôn xao trước một clip bạo lực học đường xảy ra hôm 8-9, nạn nhân là em Nguyễn Thị Hà Như-học sinh trường THPT Hà Huy Tập (TP. Vinh, Nghệ An). Tuy nguyên do không khác các vụ hành hung trước đó nhưng mức độ bạo lực thì nghiêm trọng hơn hẳn càng làm cho vấn đề bạo lực học đường trở nên nhức nhối trong bối cảnh bắt đầu một năm học mới.

Vấn đề bạo lực học đường đã được báo chí mổ xẻ nhiều nhưng đã đến lúc không chỉ đổ lỗi cho gia đình, nhà trường hay xã hội chung chung mà cần nhìn thẳng ra bản chất của vấn đề.

Việc những trẻ em vị thành niên xích mích thời nào cũng có, nhưng dẫn đến “động chân động tay” thì mới có gần 20 năm trở lại đây. Từ lâu, những vụ việc nữ sinh đánh nhau, xé quần áo xảy ra ngay trong những trường chuyên lớp chọn chứ không chỉ ngoài đường; nhưng trước đây, học sinh chưa có điện thoại để quay phim phát tán các clip nên người lớn không biết để can thiệp. Và nếu ai chăm theo dõi thời sự thì dễ nhận ra: Tương ứng với các vụ bạo lực học đường thì các vụ bạo lực của người lớn cũng xảy ra nhiều hơn hẳn mà nguyên nhân đôi khi rất… lãng nhách như: “nhìn đểu”, vỗ vai, va chạm khi đi đường… Đặc biệt là đa số các vụ bạo lực lại xảy ra ở đô thị!

Khi kinh tế phát triển “phi mã” làm biến đổi xã hội dẫn đến các giá trị văn hóa ứng xử chuẩn mực trước đây trở nên mất giá trị; trong khi đó, văn hóa tinh thần như “con rùa” lẽo đẽo theo sau không kịp để thiết lập các giá trị mới hoặc chí ít cũng điều chỉnh hành vi ứng xử lệch lạc. Sự kém hiệu quả trong việc định hướng và kiểm soát hành vi của giáo dục và luật pháp càng khiến cá nhân ứng xử với các cá nhân khác theo cách thức nguyên thủy-tức hành động theo bản năng. Ai cũng biết trong mỗi con người đều có phần bản năng-phần vô thức nhưng nhờ văn hóa và các thiết chế xã hội-tức cái ý thức nên hành vi con người được điều chỉnh để hành động không theo bản năng thú tính thuần túy. Một khi cơ chế kiểm soát suy yếu, con người chẳng hề e ngại thực hiện hành động tội ác.

Với các trẻ vị thành niên-độ tuổi đang trong quá trình tiếp nhận các cơ chế kiểm soát nhằm kìm hãm bản năng nhưng lại tồn tại trong một môi trường “mở” cho bản năng trỗi dậy như hiện nay sẽ khiến cho trẻ vị thành niên dẫn đến nhận định sai các giá trị. Chẳng hạn, giá trị của một học sinh là sức khỏe và học giỏi thì nhiều học sinh lại cho rằng có nhiều tiền, được ăn ngon mặc đẹp, đến các chốn ăn chơi phồn hoa mới là giá trị đích thực. Lâu ngày, một loạt các nhận thức sai lầm sẽ dẫn trẻ vị thành niên đến sự vô cảm mà nói theo ngôn ngữ vỉa hè là hội chứng “bất cần đời” với câu cửa miệng: “Muốn đến đâu thì đến!”.

Giải quyết vấn nạn bạo lực học đường cần có thời gian và cần sự chung sức của các bên liên quan. Nhưng trước khi có các hành động cụ thể, nhất thiết phải nhận thức rõ tầm quan trọng của văn hóa trong việc tái cấu trúc các giá trị ứng xử, góp phần điều chỉnh nhân cách và hành vi con người đi theo chiều hướng văn minh.

HÀM ĐAN

BẢN CHẤT HỘI CHỨNG "BẤT CẦN ĐỜI"

Gần đây, dư luận lại xôn xao trước một clip bạo lực học đường xảy ra hôm 8-9, nạn nhân là em Nguyễn Thị Hà Như-học sinh trường THPT Hà Huy Tập (TP. Vinh, Nghệ An). Tuy nguyên do không khác các vụ hành hung trước đó nhưng mức độ bạo lực thì nghiêm trọng hơn hẳn càng làm cho vấn đề bạo lực học đường trở nên nhức nhối trong bối cảnh bắt đầu một năm học mới.

Vấn đề bạo lực học đường đã được báo chí mổ xẻ nhiều nhưng đã đến lúc không chỉ đổ lỗi cho gia đình, nhà trường hay xã hội chung chung mà cần nhìn thẳng ra bản chất của vấn đề.

Việc những trẻ em vị thành niên xích mích thời nào cũng có, nhưng dẫn đến “động chân động tay” thì mới có gần 20 năm trở lại đây. Từ lâu, những vụ việc nữ sinh đánh nhau, xé quần áo xảy ra ngay trong những trường chuyên lớp chọn chứ không chỉ ngoài đường; nhưng trước đây, học sinh chưa có điện thoại để quay phim phát tán các clip nên người lớn không biết để can thiệp. Và nếu ai chăm theo dõi thời sự thì dễ nhận ra: Tương ứng với các vụ bạo lực học đường thì các vụ bạo lực của người lớn cũng xảy ra nhiều hơn hẳn mà nguyên nhân đôi khi rất… lãng nhách như: “nhìn đểu”, vỗ vai, va chạm khi đi đường… Đặc biệt là đa số các vụ bạo lực lại xảy ra ở đô thị!

Khi kinh tế phát triển “phi mã” làm biến đổi xã hội dẫn đến các giá trị văn hóa ứng xử chuẩn mực trước đây trở nên mất giá trị; trong khi đó, văn hóa tinh thần như “con rùa” lẽo đẽo theo sau không kịp để thiết lập các giá trị mới hoặc chí ít cũng điều chỉnh hành vi ứng xử lệch lạc. Sự kém hiệu quả trong việc định hướng và kiểm soát hành vi của giáo dục và luật pháp càng khiến cá nhân ứng xử với các cá nhân khác theo cách thức nguyên thủy-tức hành động theo bản năng. Ai cũng biết trong mỗi con người đều có phần bản năng-phần vô thức nhưng nhờ văn hóa và các thiết chế xã hội-tức cái ý thức nên hành vi con người được điều chỉnh để hành động không theo bản năng thú tính thuần túy. Một khi cơ chế kiểm soát suy yếu, con người chẳng hề e ngại thực hiện hành động tội ác.

Với các trẻ vị thành niên-độ tuổi đang trong quá trình tiếp nhận các cơ chế kiểm soát nhằm kìm hãm bản năng nhưng lại tồn tại trong một môi trường “mở” cho bản năng trỗi dậy như hiện nay sẽ khiến cho trẻ vị thành niên dẫn đến nhận định sai các giá trị. Chẳng hạn, giá trị của một học sinh là sức khỏe và học giỏi thì nhiều học sinh lại cho rằng có nhiều tiền, được ăn ngon mặc đẹp, đến các chốn ăn chơi phồn hoa mới là giá trị đích thực. Lâu ngày, một loạt các nhận thức sai lầm sẽ dẫn trẻ vị thành niên đến sự vô cảm mà nói theo ngôn ngữ vỉa hè là hội chứng “bất cần đời” với câu cửa miệng: “Muốn đến đâu thì đến!”.

Giải quyết vấn nạn bạo lực học đường cần có thời gian và cần sự chung sức của các bên liên quan. Nhưng trước khi có các hành động cụ thể, nhất thiết phải nhận thức rõ tầm quan trọng của văn hóa trong việc tái cấu trúc các giá trị ứng xử, góp phần điều chỉnh nhân cách và hành vi con người đi theo chiều hướng văn minh.

HÀM ĐAN

NGANG TẦM THẾ GIỚI

Một lần trò chuyện về đời văn của mình, nhà văn X kể: “Hồi tôi khoảng hơn 20 tuổi, tôi có gửi một truyện ngắn trinh thám cho một tạp chí chuyên về văn học. Sau khi gửi mấy hôm, Tổng biên tập tạp chí mời tôi lên tòa soạn nói chuyện. Ngồi chưa ấm chỗ, “ông Tổng” đã nắm chặt tay tôi, mắt nhìn trìu mến, lời nói nghẹn ngào đứt quãng: “Truyện… ngắn… của… em… ngang tầm… thế giới”. Được khen như vậy, trong lòng cứ sướng âm ỉ mãi. Bẵng một thời gian, không thấy ai nhắc đến, tôi mới nhận ra truyện ngắn chỉ gây chú ý về đề tài, còn kỹ thuật viết thì quá xoàng. Tôi không phải dạng người dễ bỏ cuộc, nên tôi đổi mới lối viết và từ đó mới có thành tựu sáng tác. Bây giờ, nhớ lại lời khen “ngang tầm thế giới” mấy chục năm trước thấy buồn cười; hồi ấy, chắc “ông Tổng” nói đùa trêu tôi”.

Câu chuyện của nhà văn X quả là câu chuyện vui. Nhưng thử đặt vấn đề nghiêm túc nhân giai thoại nói trên, đó là: Văn học Việt Nam hiện đại nằm vị trí nào trên “bản đồ’ văn học thế giới? Đã đích thực “ngang tầm thế giới”chưa?

Tháng 1-2010, Hội nghị quốc tế quảng bá văn học Việt Nam lần đầu tiên được tổ chức. Hội nghị này đã làm lộ ra thực tế, văn học Việt Nam hiện đại không được người đọc năm châu biết đến. Vấn đề không chỉ là ở khâu quảng bá kém, nguyên nhân chính là tính nghệ thuật của tác phẩm văn học Việt Nam chưa đủ sức lan xa để “găm” vào trí nhớ người đọc nước ngoài. Văn học Việt Nam hiện đại chưa thể (chứ không phải là không thể) ngang tầm thế giới-thực tế trên đã được những chuyên gia văn chương trong và ngoài nước chứng minh bằng những công trình nghiên cứu thuyết phục. Bởi lẽ, văn học Việt Nam hiện đại Việt không sinh ra trường phái hay trào lưu văn chương mang tính “độc sáng” để có thể là gây tác động tới văn học nước khác như chủ nghĩa hiện thực huyền ảo của các nước Mỹ Latinh từng làm được. Kể cả những sáng tạo đỉnh cao là Thơ Mới, văn xuôi hiện thực phê phán trước năm 1945 chỉ là những “quả ngọt” cuối mùa được thừa hưởng từ văn học châu Âu. Những nhận định trên không phải là sự tự ti hay tâm lí vọng ngoại mà chỉ là cái nhìn khách quan, trung thực như tinh thần của triết gia Socrates: “Hãy tự biết mình”.

Khổ nỗi, đến tận bây giờ, có nhà văn vẫn chưa tự biết ta, biết người. Chuyện là, nhân một tập thơ của nhà thơ Y được trao giải, dư luận trong nước phản đối kết quả của hội đồng chung khảo vì tính nghệ thuật của tập thơ không xứng đoạt giải. Như để bảo vệ, nhà văn Z-người trong hội đồng phát biểu hùng hồn với ở một cuộc họp nghiêm chỉnh: “Muốn hiểu được tập thơ này phải đạt tầm cỡ thế giới”. Nếu cứ suy luận từ câu nói của nhà văn Z thì được kết luận: Văn học Việt Nam hiện đại đã có một tác phẩm ngang tầm thế giới!

Cứ giả, nhà văn Z nọ đang nói vui như trường hợp “ông Tổng” năm nào khen truyện ngắn của nhà văn X thì chẳng ai để tâm. Đằng này, ông lại hết lời xác nhận một tập thơ chưa ngang tầm với các tập thơ trong nước vọt lên đạt chuẩn thế giới thì rõ ràng ông Z thuộc tuýp người “tự mình yêu mình” bất thường mà theo cách nói ngoài vỉa hè, quán xá là “tự sướng”.

HÀM ĐAN

GIỮ CÁI "ĐẦU LẠNH"

Những fan của đội tuyển Việt Nam đã có thể thở phào sau lễ bốc thăm chia bảng AFF Suzuki Cup 2010 hôm 15-9 bởi kết quả bốc thăm hết sức thuận lợi cho Việt Nam khi đội chủ nhà chỉ phải tiếp Xin-ga-po, Mi-an-ma và đội nhì vòng sơ loại. Quả thực, ở bảng B, chỉ có Xin-ga-po là đối thủ đáng gờm; Mi-an-ma trẻ trung nhưng chưa thể gây khó cho đội tuyển Việt Nam; còn riêng đội nhì vòng sơ loại vẫn chỉ là đội bóng “lót đường” theo đúng nghĩa đen. Đã thế, trận gặp đối thủ ngang sức ngang tài Xin-ga-po lại ở lượt cuối. Cho nên, vé vào bán kết là điều nằm trong tầm tay đội tuyển Việt Nam dẫu không cần tung ra 100% khả năng.

Việc gặp những đối thủ “dưới cơ” ở vòng bảng chưa chắc đã là điều may cho đội tuyển Việt Nam như đa số nhiều người mừng tưởng. Còn nhớ, lần duy nhất Việt Nam vô địch khu vực là giải AFF Cup 2008. Vòng bảng hai năm trước, Việt Nam có khởi đầu tồi tệ khi thua Thái Lan 0-2, nhưng nhờ trận thắng may mắn kì lạ 3-2 trước Ma-lai-xi-a, Việt Nam mới không bị loại. Thoát khỏi “cửa tử”, Việt Nam chơi thăng hoa và vô địch một cách xứng đáng. Tình thế bị dồn vào chân tường rồi bất ngờ lên ngôi như Việt Nam tại AFF Cup 2008 lại được U23 Ma-lai-xi-a tái hiện ở Seagames 25 tại Lào năm ngoái. Vòng bảng AFF Cup 2010 có thể xem là màn khởi động cho Việt Nam nhưng màn khởi động “nhẹ” lại là nguy cơ dễ khiến tinh thần thiếu “lửa” và lối chơi thiếu gắn kết khi mà đối thủ ở vòng bán kết đều có thực lực và khó lường như nhau. Thái Lan dẫu sa sút thời gian gần đây vẫn là một “ông lớn” với một đội hình đồng đều. Ma-lai-xi-a sau thời gian xuống dốc đã bắt đầu vươn lên với dàn cầu thủ trẻ tài năng, nhiều khát vọng. In-đô-nê-xi-a tuy trình độ kém hơn nhưng cũng có thể gây bất ngờ.

Trong các phát biểu sau lễ bốc thăm, HLV Ca-lít-tô tỏ ra thận trọng, không xem thường đối thủ nào. Ông muốn đội tuyển Việt Nam thi đấu hết sức mình trong từng trận đấu. Những lời nói trên chứng tỏ ông Ca-lit-tô vị chiến lược gia biết ta, biết người. Thập niên 1990, bóng đá Thái Lan thống trị Đông Nam Á, những giải đấu trong khu vực chẳng qua là để tìm… đội á quân. Bước sang thế kỷ XXI, trình độ bóng đá giữa các nước ngày càng thu hẹp, chức vô địch là sự cạnh tranh “đa cực”, bất cứ đội bóng nào nếu hội tụ đủ các yếu tố thuận lợi đều có khả năng xưng vương. Chức vô địch AFF Cup 2008 là dấu mốc khẳng định đẳng cấp của bóng đá Việt Nam tại Đông Nam Á nhưng không có nghĩa là Việt Nam là đội mạnh nhất, vượt trội những người anh em trong khu vực như Thái Lan trước đây. Người hâm mộ có thể tin tưởng ở khả năng bảo vệ chức vô địch nhưng ảo tưởng về sức mạnh của đương kim vô địch vô hình trung lại tạo ra sức ép lên đôi chân các tuyển thủ. Chỉ mong các cầu thủ-những “diễn viên chính” giữ được cái “đầu lạnh” như “ông thầy”; có vậy, Việt Nam mới tránh được thất bại tại “ngưỡng cửa thiên đường” như ở Seagames 25.

HÀM ĐAN

GIỮ CÁI "ĐẦU LẠNH"

Những fan của đội tuyển Việt Nam đã có thể thở phào sau lễ bốc thăm chia bảng AFF Suzuki Cup 2010 hôm 15-9 bởi kết quả bốc thăm hết sức thuận lợi cho Việt Nam khi đội chủ nhà chỉ phải tiếp Xin-ga-po, Mi-an-ma và đội nhì vòng sơ loại. Quả thực, ở bảng B, chỉ có Xin-ga-po là đối thủ đáng gờm; Mi-an-ma trẻ trung nhưng chưa thể gây khó cho đội tuyển Việt Nam; còn riêng đội nhì vòng sơ loại vẫn chỉ là đội bóng “lót đường” theo đúng nghĩa đen. Đã thế, trận gặp đối thủ ngang sức ngang tài Xin-ga-po lại ở lượt cuối. Cho nên, vé vào bán kết là điều nằm trong tầm tay đội tuyển Việt Nam dẫu không cần tung ra 100% khả năng.

Việc gặp những đối thủ “dưới cơ” ở vòng bảng chưa chắc đã là điều may cho đội tuyển Việt Nam như đa số nhiều người mừng tưởng. Còn nhớ, lần duy nhất Việt Nam vô địch khu vực là giải AFF Cup 2008. Vòng bảng hai năm trước, Việt Nam có khởi đầu tồi tệ khi thua Thái Lan 0-2, nhưng nhờ trận thắng may mắn kì lạ 3-2 trước Ma-lai-xi-a, Việt Nam mới không bị loại. Thoát khỏi “cửa tử”, Việt Nam chơi thăng hoa và vô địch một cách xứng đáng. Tình thế bị dồn vào chân tường rồi bất ngờ lên ngôi như Việt Nam tại AFF Cup 2008 lại được U23 Ma-lai-xi-a tái hiện ở Seagames 25 tại Lào năm ngoái. Vòng bảng AFF Cup 2010 có thể xem là màn khởi động cho Việt Nam nhưng màn khởi động “nhẹ” lại là nguy cơ dễ khiến tinh thần thiếu “lửa” và lối chơi thiếu gắn kết khi mà đối thủ ở vòng bán kết đều có thực lực và khó lường như nhau. Thái Lan dẫu sa sút thời gian gần đây vẫn là một “ông lớn” với một đội hình đồng đều. Ma-lai-xi-a sau thời gian xuống dốc đã bắt đầu vươn lên với dàn cầu thủ trẻ tài năng, nhiều khát vọng. In-đô-nê-xi-a tuy trình độ kém hơn nhưng cũng có thể gây bất ngờ.

Trong các phát biểu sau lễ bốc thăm, HLV Ca-lít-tô tỏ ra thận trọng, không xem thường đối thủ nào. Ông muốn đội tuyển Việt Nam thi đấu hết sức mình trong từng trận đấu. Những lời nói trên chứng tỏ ông Ca-lit-tô vị chiến lược gia biết ta, biết người. Thập niên 1990, bóng đá Thái Lan thống trị Đông Nam Á, những giải đấu trong khu vực chẳng qua là để tìm… đội á quân. Bước sang thế kỷ XXI, trình độ bóng đá giữa các nước ngày càng thu hẹp, chức vô địch là sự cạnh tranh “đa cực”, bất cứ đội bóng nào nếu hội tụ đủ các yếu tố thuận lợi đều có khả năng xưng vương. Chức vô địch AFF Cup 2008 là dấu mốc khẳng định đẳng cấp của bóng đá Việt Nam tại Đông Nam Á nhưng không có nghĩa là Việt Nam là đội mạnh nhất, vượt trội những người anh em trong khu vực như Thái Lan trước đây. Người hâm mộ có thể tin tưởng ở khả năng bảo vệ chức vô địch nhưng ảo tưởng về sức mạnh của đương kim vô địch vô hình trung lại tạo ra sức ép lên đôi chân các tuyển thủ. Chỉ mong các cầu thủ-những “diễn viên chính” giữ được cái “đầu lạnh” như “ông thầy”; có vậy, Việt Nam mới tránh được thất bại tại “ngưỡng cửa thiên đường” như ở Seagames 25.

HÀM ĐAN

NHÌN LẠI MÙA PHIM HÈ 2010: THIẾU ƯU ĐÃI TRẺ EM

Sướng như trẻ phố!

Trừ những gia đình lao động nghèo ở khu “ổ chuột”, bất cứ gia đình nào ở đô thị Việt Nam ngày nay đều dư sức sắm một đầu “đọc” đĩa, chí ít dán nhãn “made in China” nửa triệu đồng để thỏa mãn việc xem phim tại nhà. Giá thuê đĩa rẻ như mua kẹo với giá 3 ngàn đồng/2 ngày; đã thế, đĩa phim còn xuất hiện sớm hơn phim chiếu rạp như phim Up (Vút bay) vào năm ngoái. Xông xênh hơn, chỉ cần bỏ ra 50 ngàn đồng/tháng là có thể sử dụng dịch vụ truyền hình cáp công nghệ Analog với 5 kênh chuyên chiếu phim hoạt hình kèm thêm một số kênh phim truyện như HBO, Star Movies… thỉnh thoảng có chiếu một số phim thiếu nhi đặc sắc như The Simpsons (Gia đình Simpson), Kungfu Panda (Kungfu gấu trúc), Home Alone (Ở nhà một mình)… Thành phố cũng là nơi các tổ chức văn hóa trong và ngoài nước đứng chân, nên không chỉ vào dịp hè mà mỗi khi có sự kiện quan trọng nào đó đều có những buổi chiếu phim miễn phí hay ưu đãi đặc biệt với giá vé chỉ khoảng 5 đến 10 ngàn đồng. Vì thế, chẳng ở đâu sướng như ở phố, khi vấn đề với trẻ em không phải có được xem phim hay không mà là sắp xếp thời gian để thưởng thức môn nghệ thuật thứ 7.

Việc xem phim ở nhà tuy đáp ứng nhu cầu về số lượng phim nhưng khoái cảm từ âm thanh và hình ảnh từ phim chiếu trên màn ảnh rộng ở rạp vẫn hơn hẳn những màn hình ti-vi. Cho nên, con số ấn tượng 155.608 lượt trẻ em đi xem phim với giá ưu đãi của Trung tâm chiếu phim quốc gia (nơi duy nhất ở Hà Nội giảm giá cho trẻ em) từ 25-5 đến 31-8 là điều dễ hiểu. Nhưng không phải ở rạp nào cũng lưu ý tới nhu cầu thưởng thức phim chiếu rạp của trẻ em. Bằng chứng, sau khi liên hệ với 36 rạp phim ở các thành phố từ Bắc vào Nam, kết quả số rạp chiếu phim có ưu đãi cho học sinh suốt mùa hè 2010 không quá 5 rạp. Mức giá ưu đãi thấp nhất là 5 ngàn đồng không có… chỗ ngồi, còn trung bình là 15 đến 20 ngàn đồng. Giá vé tuy chưa thể giúp tất cả trẻ em vào rạp nhưng đã giảm đến 1/3 thậm chí là một nửa giá vé đồng hạng. Đa số các rạp còn lại có chiếu phim miễn phí 1 đến 2 buổi cho các học sinh có giấy chứng nhận học sinh giỏi và học sinh tiên tiến.

Có hai lí do chính dẫn đến việc xem nhẹ chiếu phim ưu đãi cho trẻ em. Đầu tiên, là việc xem phim đã thông qua đa phương tiện như đã nói ở phần trên. Một lí do khác để các rạp (nhất là các rạp ở thành phố, thị xã trực thuộc tỉnh) bào chữa cho việc hạn chế chiếu phim ưu đãi cho trẻ em là khó khăn về tài chính. Phim được nhập phải ưu tiên những phim dành cho người lớn có thu nhập ổn định mới mong có lãi để trụ lại với xu hướng nhiều người thích xem phim ở nhà. Những phim mà trẻ em có thể xem được đều là những phim ngoại giá nhập cao có muốn cũng khó có thể giảm giá vé. Các rạp ở tỉnh chỉ có thể chiếu phim miễn phí cho học sinh khi làm nhiệm vụ tuyên truyền vào các dịp kỷ niệm các sự kiện cách mạng bằng các phim như: Hồ Chí Minh-chân dung một con người (1990), Nguyễn Ái Quốc ở Hồng Kông (2003)… Những bộ phim này đều là những phim khá nhưng ít khi chiếu vào dịp hè khi học sinh được nghỉ học và không hợp với tâm lí độ tuổi chỉ “biết ăn, biết ngủ, biết học hành”; hơn nữa, các bộ phim này không phải là phim mới nên không được nhiều học sinh thích thú.

Về phía các cơ quan có thể tổ chức cho học sinh xem phim vào dịp hè là trường học và nhất là Đoàn thanh niên cũng không có hành động tích cực. Đơn cử, chỉ có 41 buổi chiếu do nhà trường kí hợp đồng với Trung tâm chiếu phim quốc gia cho học trên tổng số hơn 600 trường ở cả ba cấp trong các quận nội thành của Hà Nội.

Trẻ quê nhờ cậy… ti-vi

Việc xem phim trên màn ảnh rộng với các vùng quê từ lâu nay chỉ trông chờ các đội chiếu phim lưu động, trong đó có các đội chiếu phim của quân đội. Các đội chiếu phim đương nhiên phải chú trọng cho bà con ở miền núi, hải đảo-những nơi quá khó khăn trong việc có thể tự mua sắm thiết bị điện tử gia dụng để xem phim. Cho nên, sẽ chẳng lạ nếu có vùng quê Hưng Yên ở chỉ cách Hà Nội 50 cây số 10 năm qua chưa tổ chức chiếu phim bao giờ. Theo anh Hồng Thiện-người dân ở huyện Mỹ Hào cho biết: Trước năm 2000, cũng có chiếu đủ loại phim tại nhà văn hóa các xã với giá vé 2 đến 5 ngàn đồng do công ty chiếu bóng của tỉnh với tần suất 2-3 lần/tháng, nhưng sau đó không còn tổ chức chiếu phim nữa.

Một vùng quê huyện Đông Anh thuộc về Hà Nội cũng không hơn gì miền quê xa xôi khác. Bạn Nguyễn Nết-người làng Lỗ Khê cho hay: Từ lúc sinh ra đến giờ, chị chỉ một lần duy nhất xem phim vào dịp hè ở quê. Đó là vào năm 2007, làng Lỗ Khê đạt thành tích xuất sắc trong hoạt động thanh niên nên được “chiêu đãi” bằng phim Ký ức Điện Biên (2004). Để xem phim qua màn ảnh rộng, những bạn trẻ như bạn Nết chỉ còn cách đi vào nội thành xem ở các rạp như người ở phố. Để không phải đi xa và quá tốn kém, những trẻ em miền quê cũng chỉ biết nhờ cậy vào phim chiếu trên ti-vi để xem phim. Số phim và chất lượng các phim lại tùy thuộc vào gia cảnh của gia đình các em. Như vậy, sẽ có nhiều trẻ em ở nông thôn thiệt thòi không được xem phim để giải trí lành mạnh; và nếu không có hoạt động hè thường xuyên ở địa phương thì nguy cơ các em sa vào các hoạt động kém lành mạnh khác như chơi game, cờ bạc, đua xe… là điều khó tránh khỏi.

Thiết nghĩ, khi mà kinh tế ngày càng phát triển thì các cơ quan có trách nhiệm nên quan tâm tới việc duy trì tới nhu cầu chính đáng của các em vào dịp hè. Không chỉ giúp các em thư giãn vào kì nghỉ mà còn giúp các em hình thành nhân sinh quan lành mạnh, trong sáng thông qua các bộ phim giàu tính nhân văn. Và biết đâu, trong số những đứa trẻ được xem phim miễn phí ngày hôm nay sẽ có người trở thành một đạo diễn điện ảnh lừng danh trong tương lai như Vương Gia Vệ (Hồng Kông)-người mà trước khi đi học đã ngồi xem phim ở những rạp chiếu giá rẻ những năm 1960.

HÀM ĐAN